Ochrona zabytków po wstąpieniu do UE

Pan Paweł Mierosławski zwrócił się w imieniu PSMK (Polskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei) do Ministerestwa Kultury i Biura Integracji Europejskiej z pytaniem w sprawie zakresu ochrony zabytków i dóbr kultury po przystąpieniu do Unii Europejskiej. Poniżej zamieszczamy pełną treść pisma i odpowiedź udzieloną przez Biuro Integracji Europejskiej (Kancelaria Prezydenta RP).

dotyczy : zakresu ochrony zabytków i dóbr kultury po przystąpieniu do Unii Europejskiej.

Zwracamy się z uprzejmą prośbą o udzielenie nam informacji odnośnie zakresu ochrony zabytków i dóbr kultury po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej.

W chwili obecnej zakres ochrony zabytków i dóbr kultury są jasno określone przez Ustawę z dnia 15.02.1962 roku o ochronie dóbr kultury (tekst jednolity w Dz. U. 99/98 poz. 1150 z późn. zmianami). Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej wiązać się jednak będzie z przyjęciem zasady skutku bezpośredniego oraz zasady pierwszeństwa stosowania prawodawstwa Unii Europejskiej nad aktami prawnymi kraju członkowskiego. Wobec tego, że Unia Europejska opiera się kardynalnym postanowieniu swobodnego przepływu dóbr, kapitałów itp. istnieje wg nas niebezpieczeństwo automatycznego, przy przystąpieniu do Unii, zniesienia ustawowego zakazu wywozu za granicę obiektów zabytkowych oraz dóbr wyprodukowanych przed 1945 rokiem. Ma to wg naszego Stowarzyszenia szczególne znaczenie dla dóbr i zabytków kultury technicznej - w tym w ogromnej mierze w obszarze historycznych urządzeń i taboru kolejowego.

Polskie Stowarzyszenie Miłośników Kolei widzi niebezpieczeństwo gwałtownego pozyskania przez podmioty zagraniczne i wywozu za granicę zabytków polskiego kolejnictwa, tym bardziej, że możliwe do uzyskania za granicą ceny sprzedaży wielokrotnie przewyższają ceny notowane w kraju. Zwracamy się zatem z uprzejmą prośbą o udzielenie nam informacji, w jaki sposób zagwarantowano ochronę przed wywozem zabytków techniki i dóbr kultury technicznej. Prosimy o podanie nam odpowiednich zapisów w dokumentach związanych z akcesją.

Prosimy także, gdyby takich zapisów nie było, o wskazanie nam ewentualnej innej drogi prawnej ochrony dóbr kultury przed wywozem.

Szanowni Państwo!

W odpowiedzi na Państwa pytanie dotyczące ochrony zabytków i dóbr kultury w Polsce, po przystąpieniu naszego kraju do Unii Europejskiej, pragnę Państwa zapewnić, że swoboda przepływu towarów w Unii Europejskiej nie ma bezwzględnego charakteru. Artykuł 30 Traktatu Ustanawiającego Wspólnotę Europejską (wersja skonsolidowana) stanowi:
"Postanowienia artykułów 28 i 29 (zakaz ograniczeń ilościowych w wywozie i ograniczeń wywołujących podobny skutek) nie wyłączają możliwości ustanowienia zakazów lub ograniczeń przywozu, wywozu lub tranzytu, uzasadnionych względami moralności publicznej, porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego; ochroną zdrowia i życia ludzi oraz zwierząt lub ochroną roślin, ochroną majątku narodowego posiadającego wartość artystyczną, historyczną lub archeologiczną, lub też ochroną własności przemysłowej i handlowej. Powyższe zakazy i ograniczenia nie powinny jednak stanowić środków samowowlnej dyskryminacji ani zamaskowanego ograniczania handlu między Państwami Członkowskimi." Ponadto ochrona zabytków i dóbr kultury nie wchodzi w zakres żadnej z traktatowych, wspólnych polityk UE, brak jest zatem wspólnotowych przepisów prawnych, które mogłyby kolidować z prawem polskim. Obawy Państwa związane z wywozem tych dóbr po wejściu Polski do Unii Europejskiej nie wydają się zatem uzasadnione.

Ze względu na wagę sprawy przesyłam na razie tę krótką informację.

Zapewniam Państwa, że problem milczenia ministerstwa w tej sprawie zostanie wyjaśniony.

/-/ Biuro Integracji Europejskiej

Kancelaria Prezydenta RP

English version