Lokomotywy i silnikowe wagony spalinowe

Sprawny wagon motorowy-może być zestawiony z pociągiem retro: SN61-168
Niesprawne lokomotywy spalinowe-zachowane jako eksponaty i pomniki: SBx90104 | SM40-01/SM41-01 | LS60 | SM04-002 | ST43-01

Ogólne informacje o oznaczeniach przyjętych na PKP

Pierwsza, wielka litera S oznacza pojazdy spalinowe (następne litery i cyfry dostarczają tych samych informacji, jak w przypadku pojazdów elektrycznych).
Druga, wielka litera wskazuje na przeznaczenie lokomotywy do pociągów: P-pasażerskich, T-towarowych U-pasażerskich i towarowych (lokomotywa uniwersalna) M-do pracy manewrowej. W przypadku spalinowych zespołów trakcyjnych po literze S następuje litera wskazująca na przeznaczenie zespołu do ruchu: D-dalekobieżnego, N-podmiejskiego lub R-rewizyjnego, specjalnego (pogotowia technicznego, najczęściej trakcji elektrycznej). Na PKP nie występowały zespoły spalinowe przeznaczone do ruchu węzłowego (wysokoperonowego), bowiem większe niezelektryfikowane węzły miały niskie perony oraz planowano szybką elektryfikację większych węzłów.
Po oznaczeniu literowym umieszczono dwucyfrową liczbę-w przypadku lokomotyw z zakresu 01-49; w przypadku spalinowych zespołów trakcyjnych, powyżej 51. Oznaczenie cyfrowe oznaczało szczegóły techniczne i kolejność wprowadzania poszczególnych serii.
Oprócz wyżej podanych symboli pojazdy spalinowe mają kolejne niepowtarzalne numery inwentarzowe oddzielone pauzą od oznaczenia serii.

Ogólne informacje na temat trakcji spalinowej

Do grupy spalinowych pojazdów trakcyjnych zaliczamy lokomotywy spalinowe, spalinowe wagony silnikowe i spalinowe zespoły trakcyjne napędzane umieszczczonym na tym pojeździe silnikiem spalinowym. Pojazdy te przewożą ze sobą zapas paliwa, więc-w przeciwieństwie do pojazdów elektrycznych-są autonomiczne, nie związane z obcym źródłem energii. Silnik jest, tak samo jak silnik parowy, silnikiem cieplnym, który nie korzysta jednak z pośrednictwa pary wodnej przy przetwarzaniu energii chemicznej (zawartej w paliwie) na energię mechaniczną (poruszającą pojazd). Unikając pośrednictwa pary i spalając paliwo bezpośrednio w silniku, uzyskujemy znacznie lepsze wykorzystanie energii paliwa, które wynosi na haku lokomotywy spalinowej ponad 32% (dla parowozu jest to tylko 8%). Kiedy tylko tą własność silnika spalinowego stwierdzono w instalacjach stałych i samochodowych powzięto myśl o wykorzystaniu jej w kolejnictwie. W 1891 roku Daimler skonstruował pierwszą lokomotywę spalinową o mocy zaledwie 4KM. W 1894 roku powstał dwuosiowy pojazd Priestmana o mocy 30KM.
Nowy rodzaj pojazdów nie od razu uzyskał zastosowanie i dopiero 35 lat później, po stwierdzeniu jeszcze innych zalet tej trakcji zaczęto ją stosować w kolejnictwie. Rozwój ten poszedł zresztą w dwóch zbliżonych do siebie kierunkach: budowy spalinowych silnikowych wagonów osobowych, a następnie zespołów trakcyjnych, oraz lokomotyw przeznaczonych do poruszania normalnych wagonów, zarówno osobowych jak i towarowych.
Spalinowe pojazdy trakcyjne wykonują różnego rodzaju pracę i odpowiednio do tego rozróżniamy obsługę nimi ruchu pociągów (towarowych, pośpiesznych, osobowych, podmiejskich i na liniach lokalnego znaczenia) oraz manewrów (lokomotywy manewrowe i przemysłowe). Mają one różne silniki oraz urządzenia do przenoszenia mocy silnika na osie napędne, stosuje się więc następujące przekładnie:
  • Mechaniczne-moc przenoszona jest za posrednictwem kół zębatych, podobnie jak w samochodach. Ten typ przekładni, (zastosowany m.in w LS60, SM02 i SN61) sprawdza się tylko w przypadku lekkich pojazdów i na liniach o niewielkich wzniesieniach. Przekładnia ta jest stosunkowa lekka, uzyskuje sprawność w granicach 84-92%.
  • Hydrauliczne-silnik spalinowy napędza specjalną pompę i za pomocą płynu napędza turbinę przenoszącą moc na koła napędne. Sprawność przekładni wynosi, w zależności od konkretnego zastosowania 75-92%. Zaletą jest łagodne przenoszenie mocy. Ten typ przekładni nie był zbyt często stosowany na PKP, ponieważ nie udało się uruchomić produkcji w Polsce ani w krajach RWPG a import przekładni i części zamiennych natrafiał na liczne problemy.
  • Elektryczne-silnik spalinowy napędza prądnice elektryczną, która jest połączona z silnikami elektrycznymi. Przekładnia ta jest ciężka, sprawność wynosi zaledwie 75-78% ale przy przenoszeniu dużych mocy jest niezastąpiona. Ten typ przekładni zastosowano m.in. w prezentowanych tu lokomotywach serii SM40/SM41 i ST43. Przekładnia elektryczna dominuje na PKP (zastosowano ją w najliczniejszych seriach SM30, SM31, SM/SU/SP42, SU45, SU46, ST43, ST44).
    Tabor spalinowy należy do najdroższego, cena pojedynczej lokomotywy spalinowej wynosi 350% ceny parowozu o porównywalnych parametrach jednak trakcja spalinowa nie wymaga drogiej infrastruktury.


    Pociągi RETRO'2014 (Chabówka-Mszana Dolna)
    Strona główna | Historia Skansenu | Trakcja parowa | Trakcja spalinowa | Trakcja elektryczna | Wagony | Tabor specjalny | Przejazdy RETRO | Galeria | Modelarstwo | FAQ | Linki | Mapa strony
    Noclegi | Informacje praktyczne | O stronie | e-mail
    © Miłosz P. Mazurek 1998-2014
    English version English version