Trakcja parowa

Czynne parowozy: Tr12-25 | TKh49-1 | Ty2-911 | Ty2-953
Czynne parowozy-czasowo niedostępne: Ol49-100 | TKt48-191 | Ol12-7 | OKz32-2
Niesprawne-zachowane jako eksponaty lub pomniki: TKb1479 | OKl27-41 | TKp2011 | TKt1-63 | TKh100-51 | Ty2-29, Ty2-50, Ty2-1184 | Ol49-44 | TKh1-200 | Pt31-64 | Pt47-152 | Ty51-133, Ty51-137, Ty51-182 | TKw2-114 | Ty23-104 | Ty45-386 | Tp4-259 | Ty37-17 | TKt3-16 | Ty42-19 | Tr202-19 | Ty43-9 | Tw12-12
Parowozy wąskotorowe zachowane jako pomniki: Tx26-427 | Tw53 | Las47 | Tw 1 | CK9*

Do obsługi parowozów pozostawiono specjalistyczny sprzęt.
Istnieje możliwość zestawienia pociągu specjalnego z czynnych lokomotyw i wagonów

Uwaga: wiążących informacji na temat dostępnosci taboru udziela Naczelnik Skansenu

Ogólne informacje o oznaczeniach przyjętych na PKP

akt.: 27.09.2005

Na PKP przyjęto jednolity system oznaczania serii parowozów normalnotorowych:

Pierwsza wielka litera informuje o rodzaju pociągów, do jakich został przewidziany parowóz: P-pośpiesznych, O-osobowych, T-towarowych.

Parowóz bez tendra nazywany jest tendrzakiem i oznaczamy go dodatkowo drugą wielką litera K.

Następna, mała litera informuje o układzie osi parowozu, co ilustruje poniższa tabela.

Parowozy z jedną lub dwiema osiami napędnymi.
Oznaczenie literowe	Oznaczenie cyfrowe	Oznaczenie symboliczne	Przedstawiciel
a	1-1-0	oO	OKa1
b	0-2-0	OO	TKb1479
c	1-2-0	oOO	Oc1***
d	2-2-0	ooOO	Od2
e	1-2-1	oOOo	OKe1***
f	2-2-1	ooOOo	Pf1
g	2-2-2	ooOOoo	?
Parowozy z trzema osiami napędnymi.
Oznaczenie literowe	Oznaczenie cyfrowe	Oznaczenie symboliczne	Przedstawiciel
h zobacz zdjęcie	0-3-0	OOO	TKh49
i	1-3-0	oOOO	TKi3
k	2-3-0	ooOOO	Pk1
l zobacz zdjęcie	1-3-1	oOOOo	Ol49
m	2-3-1	ooOOOo	Pm36
n	1-3-2	oOOOoo	Pn11
o	2-3-2	ooOOOoo	OKo1
Parowozy z czterema osiami napędnymi.
Oznaczenie literowe	Oznaczenie cyfrowe	Oznaczenie symboliczne	Przedstawiciel
p	0-4-0	OOOO	Tp4
r	1-4-0	oOOOO	Tr12
s	2-4-0	ooOOOO	Os24
t zobacz zdjęcie	1-4-1	oOOOOo	TKt48
u	2-4-1	ooOOOOo	Pu29
Parowozy z pięcioma osiami napędnymi.
Oznaczenie literowe	Oznaczenie cyfrowe	Oznaczenie symboliczne	Przedstawiciel
w	0-5-0	OOOOO	TKw2
y	1-5-0	oOOOOO	Ty2
z zobacz zdjęcie	1-5-1	oOOOOOo	OKz32

*Oznaczenia cyfrowe oznaczają kolejno ilość osi tocznych-napędnych-tocznych, licząc od przodu parowozu.
**Oznaczenia symboliczne-mała litera o-koła toczne, wielka litera O-koła napędne.
***Parowóz został wycofany z eksploatacji na PKP jeszcze przed II wojną światową

W tabeli ujęto tylko układy osi przewidziane przez normę RN-58/MK0001. Inne systemy rozszerzały oznaczenia o dowolny układ z sześcioma osiami napędnymi (litera x) natomiast litery g, o, u, z oznaczały wszystkie pozostałe układy z odpowiednio 2, 3, 4 i 5 osiami napędnymi.

Inne sposoby oznaczeń to tzw. system Angielski Whyte'a, w którym podaje się kolejno liczbę kół (nie osi) tocznych-napędnych-tocznych. Oznaczenie takie uzyskujemy mnożąc przez dwa liczby skłądające się na oznaczenie cyfrowe. Oznaczenie ułamkowe podaje w liczniku liczbę osi tocznych, nad ogólną liczbą osi.

Po oznaczeniach literowych umieszczono oznaczenie liczbowe. Liczby od 1-10 oznaczają parowóz pochodzenia niemieckiego, 11-19 pochodzenia austriackiego. W przypadku parowozów wyprodukowanych w Polsce liczby podają rok zatwierdzenia konstrukcji parowozu. Liczby powyżej 100 oznaczają parowozy innego, obecgo pochodzenia.

Tak więc parowóz TKh49 został przeznaczony do obsługi pociągów towarowych (T), bez tendra (K) o układzie osi 1-4-1 (jedna oś toczna, po niej cztery osie napędne, po nich jedna toczna).

Parowóz Ol49 został przeznaczony do obsługi pociągów osobowych (O), z tendrem, o układzie osi 1-3-1 (jedna oś toczna, po niej trzy osie napędne, po nich jedna toczna).

Serie tendrów oznacza się dwiema liczbami oddzielonymi wielką literą. Pierwsze cyfry oznaczają pojemność zbiornika wody tendra [m³] w zaokrągleniu do liczby całkowitej, wielka litera informuje o ilości osi w tendrze C-trzy a D-cztery. Ostatnie cyfry przydzielano na tych samych zasadach jak w przypadku parowozów.

Oprócz wyżej podanych symboli parowozy i tendry tej samej serii mają kolejne niepowtarzalne numery inwentarzowe oddzielone pauzą od oznaczenia serii.

Ogólne informacje o trakcji parowej w latach 50/60tych ubiegłego stulecia

W 1957 roku zaprzestano dostarczania na PKP nowych parowozów. Aby uzupełnić braki w taborze uruchomiono produkcję taboru elektrycznego, spalinowego manewrowego, importowano tabor spalinowy. Prowadzone działania nie mogły pokryć powstających niedoborów w ilostanie taboru. Dlatego w 1958 roku poważnie ograniczono kasację starych maszyn, a z kasacji niektórych serii zrezygnowano (Ok1, Tr20, Tr203, Ty1 i Ty2). Z NRD dostarczono w ramach umów rewindykacyjnych ponad 300 parowozów głównie serii Ty23, z których niemal wszystkie wymagały poważnego remontu. Uruchomiono również 12 parowozów serii Ty2 i Ty5 produkcji Skody. W latach 1962-1963 "Metalexport" dostarczył z ZSRR 200 poniemieckich parowozów serii Ty2. W roku 1964 parowozy wykonały 72,6 % pracy przewozowej (w tym samym czasie w NRD-67,4%; RFN-36,3%; Francja-19,4%; Włochy-8,0%). Dopiero w 1965 roku na PKP nie dostarczono żadnego parowozu. Wiązało się to m.in. z rozpoczęciem produkcji lokomotyw serii EU07 i SM42.

Dla porównania podajemy ogólne cechy techniczno eksploatacyjne parowozów pracujących na PKP na przełomie lat 50. i 60. XX wieku.
Nacisk osi na szyny:od 12 do 21,5 ton.
Największa szybkość jazdy

Parowozów pośpiesznych:130 km/h.

Parowozów osobowych:100 km/h.

Parowozów towarowych:80 km/h.
Najcięższe parowozy pośpieszne na większości linni mogły prowadzić pociągi o ciężarze brutto do 600 ton z szybkością do:70 km/h.
Najcięższe parowozy towarowe na większości linni mogły prowadzić pociągi o ciężarze brutto do 2500 ton z szybkością przeciętna 40 km/h.
Największy ciężar parowozu PKP z tendrem:194 tony.
Ciśnienie pary w kotle:12 do 16 atm.
Przegrzew pary:do 400 ^oC.
Powierzchnia ogrzewalna całkowita:do 255 m².
Powierzchnia przegrzewacza:do 96,5m².
Powierzchnia rusztu:do 6,3 m².
Zapas wody:do 34m³.
Zapas wegla:do 17 ton.

English version